آزمایشگاه متالورژی

آشنایی با آزمایشگاه متالورژی و فلزشناسی

آزمایشگاه متالورژی گروه ملی صنعتی فولاد ایران در مکانی به مساحت 600 متر مربع شامل سه بخش مکانیک وشیمی و متالوگرافی با برخورداری از کادری مجرب و کارشناس وتجهیزات تست مدرن به ارائه خدمات آزمایشگاهی به داخل وخارج از شرکت می پردازد . آزمایشگاه از سال 1383 با کسب گواهینامه تائید صلاحیت آزمایشگاههای همکار از سوی سازمان استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران به عنوان اولین آزمایشگا ه مرجع وهمکار استاندارد در زمینه فلز شناسی در سطح استان خوزستان فعالیت می کند .همچنین در سال 1392 با استقرار سیستم ISO/IEC17025 به عنوان اولین آزمایشگاه استان و استان های همجوار موفق به اخذ این استاندارد(مدیریت کیفیت) شد. دستگاه های مجهز تست کشش وفشار وخمش در بخش مکانیک کوانتومترهای ثابت وسیار در بخش شیمی  ودستگاه های پولیش ومانت ومیکروسکوپ متالوگرافی وتجهیزات ماکرو اچینگ بخشی از دستگاه های موجود در آزمایشگاه هستند.آزمایشگاه مجهز به یک دستگاه پیشرفته  XRF با توانائی آنالیز طیف وسیعی از عناصر(از عدد اتمی 9تا92) می باشد. آزمایشگاه در خصوص تحقیقات وپژوهش نیز فعال بوده وتا کنون  همکاریهایی را با مراکز علمی ودانشگاهی بعمل آورده است.

لیست تجهیزات آزمایشگاه متالورژی

 

ردیف

مشخصات و مدل دستگاه

مارک

تیپ

تعداد

کشور سازنده

سال ساخت

وضعیت

1

کشش 60 تنی ZWICK 600E 1 آلمان 2000 م آماده به کار

2

کوانتومتر SPECTRO M5 1 // 1995 م //

3

کوانتومتر SPECTRO M8 1 // 2000 م //

4

کوانتومتر WAS FMP 1 // 2012 //

5

و متعلقات XRF THERMO ADVANT’X 1 سوئیس 2008 م //

6

خمش و خمش مجدد OSCAM K1 1 ایتالیا 2006 م //

7

کوانتومتر سیار WAS PMI 1 آلمان 2007 م //

8

سختی سنج ثابت کوپا UV1 1 ایران 1391 //

9

سختی سنج پرتابل EQUOTIP Proceq 1 سوئیس 1375 ش //

10

سختی سنج ثابت مدرن ابزار HT2A 1 ایران 1372 ش //

11

آب مقطرگیر شیماز SHWD3 1 ایران 1387 ش //

12

میکروسکوپ متالوگرافی صاایران IMM-420 1 ایران 1382 ش //

13

کوره حرارتی اکسایتون 1500 1 // 1378 ش //

14

اسپکتروفتومتر CECIL CE202 1 انگلستان قبل از سال 1360 ش //

15

ترازوی دقیق Sartorius LA230S 3 سوئیس 1383 ش //

16

اتوکلاو memmert U30 1 آلمان قبل از سال 1360 ش //

17

کوره اشترولاین   2 // قبل از سال 1360 ش //

18

پولیش متالوگرافی JEAN WIRTZ   2 // قبل از سال 1360 ش //

19

پولیش HERZOG   1 // قبل از سال 1360 ش //

20

پولیش پگاه   2 ایران 1386 ش //

21

آسیاب Restschmuhle   1 آلمان قبل از سال 1360 ش //

22

فرز تبریز   2 آلمان و چین 1389 //

23

تراش تبریز 5/1 متری 1 ایران قبل از سال 1360 ش //

24

کربن-گوگرد ELTRA CS2000 1 آلمانی 1391 //

25

کشش 100 تنی Galdabini   1 ایتالیا 2008 م //

26

سنگ رومیزی METABO   3 آلمان قبل از سال 1360 ش //

27

صافی الکترونیکی گاز آرگون SIRCAL MP-2000 2 ایران 1381 //

28

خمش لوله اینرپک   1 // 1381 //

29

اره نواری MEP 250 1 مونتاژ ایران 1383 //

30

دریل ستونی     1 آلمان قبل از سال 1360 ش //

31

پرداخت سنگی Herzog   1 // // //

32

ابزار آلات کارگاهی         // //

33

اره نواری دو ستونه BEKA MACK BMCY 350 1 ترکیه 1392 //

 

بخش مکانیک

کارگاه آماده سازی
نمونه‎های ارسالی به آزمایشگاه قبل از انجام آزمون به کمک تجهیزات موجود ازقبیل اره نواری، صفحه تراش، فرز، سنگ سنباده، موتور جوشکاری و سایر دستگاه‎های کارگاهی آماده‌سازی می‌شوند. آماده‌سازی نمونه‌ها برمبنای استانداردهای مربوطه انجام می‎گردد.

 آزمون خمش
یکی از الزامات استانداردهای محصولات فولادی آزمون خمش است. آزمایشگاه مجهز به دو دستگاه خمش می باشد که یکی مختص لوله و دیگری مربوط به خم کاری میلگرد، ورق، تیرآهن و … است. در آزمون خمش براساس استانداردها، شرایط آزمون ازجمله قطر خمش و زاویه خم موردنظر قرار می‎گیرد.

آزمون کشش و فشار
آزمایشگاه مجهز به دستگاه پیشرفته تست کشش و فشار یونیورسال مدل ZWICK Z۶۰۰E با ظرفیت ۶۰ تن ساخت کشور آلمان و همچنین دستگاه کشش با ظرفیت 100 تن گالدابینی ساخت کشور ایتالیا می باشد که با صحت و کارآئی بالا انواع نمونه ها را مورد آزمون قرار می‎دهد و به گواه کالیبراسیون های دوره‎ای از دقت فوق العاده‎ای برخوردار است. درحال حاضر این دستگاه در سطح استان خوزستان درنوع  خود بی‎نظیر است.

سختی سنجی
سختی سنج  EQUOTIP  بسیار سبک وقابل حمل است که با سرعت و دقت بالا  سختی را به صورت دیجیتالی نمایش می‌دهد و قابلیت اندازه‎گیری سختی اکـثر فلزات را دارد.

همچنین آزمایشگاه مکانیک از یک دستگاه سختی سنج ثابت مدل کوپا برخوردار می باشد.

آزمون تخت کردن لوله
یکی از آزمون‎های تشخیص انعطاف‎پذیری در لوله‎ها که در سایزهای بالا جایگزین آزمون خمش می‎شود، آزمون تخت کردن است. در این آزمون لوله متناسب با قطر و ضخامت به اندازه معینی بوسیله دو صفحه فشار تخت می‎شود و در صورتی که ترک یا شکستگی درآن بوجود نیاید، مورد قبول خواهد بود.

 

 اندازهگیری ابعادی
در استاندارد محصولات حدود مجازی برای ابعاد تعیین شده است که برای تطبیق آنها با مشخصات واقعی، ابعاد محصولات اندازه گیری می‎شوند. برای مثال در میلگرد: ارتفاع و پهنای آج عرضی و طولی، گام و وزن یک متر- در تیرآهن: ارتفاع، پهنای بال، ضخامت بال و جان، عدم تقارن بال‎ها و وزن یک متر- در لوله : قطر خارجی، ضخامت و وزن یک متر اندازه گیری و با استاندارد مقایسه می‎شود.

بخش شیمی 

کارگاه آماده سازی نمونه
کارگاه آماده‎سازی نمونه شامل مراحل زیر می‎باشد:
پولیش کاری
سنگ زنی
آسیاب
نمونه‎ها پس از ارسال به آزمایشگاه با توجه به نوع آزمایش تحت عملیات مذکور قرار گرفته و سپس جهت انجام آزمون به بخش مربوطه منتقل می‎شوند.

  کوانتومتر
آزمایشگاه مجهز به دو دستگاه کوانتومتر ثابت مدل SPECTRO  و یک دستگاه سیار مدل WAS ساخت کشور آلمان جهت تعیین ترکیب شیمیائی نمونه‎ها می‎باشد.
آزمایشگاه توانایی تعیین درصد وزنی ۲۵ عنصر درپایه های آهن، نیکل، مس و آلومینیوم را دارد.
این دستگاه‎ها جهت شناسایی فولادهای ساختمانی، ابزار، تندبر، ضدزنگ، چدن و قطعات مجهول برنامه‌ریزی شده است.

X.R.F
در بخش آماده سازی  X.R.Fنمونه توسط دستگاه آسیاب پودر شده و سپس توسط دستگاه پرس یا فیوژن جهت آنالیز آماده می‎گردد.
دستگاه XRF مدل ARL ADVANT’X ساخت کشور سوئیس توانایی تجزیه بیش از۸۴ عنصر را دارد.
نرم افزار تحلیلی Uniquant استفاده از این تجهیزات را برای تجزیه و تحلیل آسان و سریع کل نمونه‎های ناشناخته مسیر می‎سازد.

شیمی تجزیه
در این بخش با استفاده از دستورالعمل‎های شیمی‎تر و تجهیزات موجود آنالیز شیمیائی عناصری مانند: منگنز، آهن کل، آهن فلزی، کربن و اندازه‎گیری سختی آب انجام می‎شود.
تجهیزات این بخش شامل هود و سکوی آزمایشگاهی، کوره اشترولاین، کوره عملیات حرارتی، اتوکلاو، حمام بن ماری، اسپکتروفتومتر، هیتر، ترازوی آنالیتیکال و غیره می‎باشند.

متالوگرافی
– ماکرواچینگ
در این بخش نمونه‎ای از مقطع شمش تهیه شده و پس از پرداخت و صیقل دادن آن با استفاده از HCl و طبق دستورالعمل استاندارد اچ گردیده و موارد زیر بررسی می‎گردد.
تعیین ساختار انجماد و تشخیص عیوب ریخته‎گری
شناسائی آخال‎ها
شناسایی حفره‎های گازی و انقباضی
اندازه گیری ابعادی نمونه‎ها
درصورت لزوم انجام سولفور پرینت جهت تشخیص آخال‎های سولفیدی

   ریز ساختار
فعالیت‎های انجام شده در این بخش شامل مراحل زیر می‎باشد:
مانت کردن
پولیش کاری
اچینگ  سطح نمونه
بررسی ساختار میکروسکوپی و دانه‎بندی فولاد
تهیه عکس و گزارش تحلیلی

اندازهگیری چربی سطح تجهیزات
تجهیزات کارخانه تولید اکسیژن و خطوط لوله جهت انتقال هوا و اکسیژن باید عاری از چربی باشند تا از اشتعال یا انفجار جلوگیری شود. آزمایشگاه قبل از مونتاژ خطوط لوله از سطح داخلی آنها نمونه‎برداری کرده و طبق دستورالعمل با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر میزان چربی را در سطوح نمونه‎برداری شده اندازه‎گیری می نماید.

اندازه‎گیری استیلن موجود در اکسیژن و هوای مایع
اکسیژن و هوای مایع باید عاری از استیلن باشند. برای تست خلوص آنها، نمونه هایی از اکسیژن وهوای مایع در ظرف‎های مخصوص به آزمایشگاه ارسال می‎گردند که طی انجام دستورالعمل خاصی با استفاده از محلول‌های شاهد میزان استیلن در اکسیژن و هوای مایع تخمین زده می‎شود.

اندازه‎گیری کربن و گوگرد
با استفاده از دستگاه کربن-گوگرد مدل ELTRA-CS2000 به سه روش کوره‌القایی؛ مقاومتی و هضم اسیدی مقدار کربن و گوگرد اندازه‎گیری می‎گردد.